جمعه ، 20 اسفند 1389 ، 15:55

s5

نوشته شده بوسیله محمد حمزه
به این مطلب رای دهید
(0 رای)

در بيان سبب نشاط و کيفيّت آن و منشأ اعتياد

 

بدانکه هر دوا که آدمی تناول می‌نمايد اوّل، حرارت بدن در او تأثير می‌کند خواه فعل< او>[1] به حرارت و خواه برودت باشد و خواه به طبع يا قوّتی ديگر، و افيون که داخل جوف آدم می‌شود بعد از انفعال از حرارت بدنی، کيفيّت برودت و يبوست که بالطّبع و بالخاصيّه دارد از او ظاهر می‌شود و منبسط می‌گردد در حوالی و اطراف.

امّا طبيعت که حامی بدن است[2] او را از معدن حرارت غريزی و اصل و منشأ ساير قوا دفع می‌کند و دور می‌سازد و به اطراف بدن می‌رساند به واسطة سمّيتی که با آن برودت هست و تنفّری که طبيعت بالطّبع از آن دارد و اينکه اوّل مرتبه بعضی که در مزاج ايشان ضعفی هست می‌خواهند که خود را به لباسی بپوشانند يا چيزی که دفع آن برودت کند، از اين سبب است و چون ظاهر و خارج بدن و اطراف سرد شود، متکاثف می‌گردد زيرا که تکاثف از لوازم برودت است و همچنين اين برودت و تکاثف، شياً فشياً ظاهر بدن و نزديک به آن را سرد و متکاثف می‌سازد و حرارت از اين مواضع منهزم می‌شود در باطن[3]، و از انهزام حرارت، اجتماع در باطن واقع می‌شود خاصّه دل که انبساط حرارت‌ها از جانب او است، پس انقباض نيز به جانب دل خواهد بود و از اين اجتماع قوّتی و اشتعالی در آن حرارت‌ها حادث می‌شود و به واسطة آن < اشتعال>[4]، انبساطِ تمام ظاهر می‌شود و اثر[5] آن، به دماغ و اطراف و ساير مواضع می‌رسد و اين حال است که آن را نشاط و نشأه می‌نامند. امّا اين فرحی است بالعرض؛ جهت آنکه فرح بالذّات، انبساط روح است که از انقباض حاصل شده باشد مانند حرارت ظاهر بدن که از برودتِ آن حاصل شود، آن سخونت عرضی باشد نه ذاتی، و اينجا نيز فرح عرضی باشد نه ذاتی؛ جهت آنکه آنچه بالذّات است بی‌واسطه باشد.

امّا سبب اعتياد او آن است که در او سمّيتی و برودتی قوی هست و از آن، ناچار تقليل روح و دم و ساير مسخّناتِ بدنيّه لازم می‌آيد و اين ضعفِ قوّت[6] و برودت غالب شود روز به روز از تکرار استعمال آن، به اين حال،[7] قلّت ارواح لازم آيد و روحِ اندک در ظاهر بدن و باطن منتشر شود و از آن انتشار، ضعف قوی حاصل شود مانند حرارت اندک که در مکان بزرگ باشد تأثير او معتدٌبه نباشد پس، از آن، افعال چنانچه بايد صادر نشود؛ جهت آنکه جمهور افعال منوط به تأثير حرارت است و چون در حرارت فتور ظاهر شود و[8] افعال او کماينبغی نباشد، و از اين است که از کارها باز مانند و ميل به حرکات و نشاط ندارند و اين حرارتِ ضعيف، از حفظ رطوبات نيز عاجز می‌شود به واسطة ضعف، و آن رطوبات نيز به واسطة ضعف و[9] زوال تجميد[10] و تغليظ آنها رقيق می‌شوند[11]. و دور نيست که بعضی از آن رطوبات در اصل حارّ باشند و آنچه حارّ نيست از سيلان و جریان[12]، حرارتی اکتساب می‌کنند و آن رطوباتِ رقيقة[13] حادّة سايله[14]، به مفاصل و عضلات می‌ريزند، از اين جهت اعتياد اوجاع قوی حاصل می‌شود و رطوبات دايم به چشم و بينی و راه گلو می‌ريزد و از آنجا سيلان می‌کند و عطاس و سعال و مانند آن پيدا می‌شود و بسياری از رطوبات[15] معده و روده به جانب ناف می‌ريزد و از آن، مغص يا سحج و مانند آن پيدا می‌شود و تمام آن حالات يا بعضی از آنها باعث بر معاودت شود و هذا بيان الاعتياد والله موفق للسّداد. اين است آنچه حقير را به خاطر می‌رسد.

و مولا[16] فخرالدّين محمّد طبيب را چنين به خاطر رسيده بود که افيون، جمع و تکثيف می‌کند در باطن، و به واسطة آن، حرارت متوجّه ظاهر می‌شود و در ظاهر بدن، روح و دم وافر می‌شود، پس حالتی شبيه به فرح حاصل شود امّا فرح حقيقی نباشد.

 


[1]. ل و آ

[2]. ل: - است

[3]. ل و آ: - در باطن

[4]. ل و آ

[5]. ل و آ: اثر؛ الف: از

[6]. ل و آ: یابد

[7]. ل و آ: و با این حالت

[8]. ل: - و

[9]. ل: - ضعف و

[10]. الف: تخمید

[11]. ل: زوال تجميد و تغليظ افیون آنها رقيق می‌شوند

[12]. ل و آ: جریان؛ الف: ضربان

[13]. ل: دقيقة حارّه

[14]. ل: - سایله

[15]. الف: + به

[16]. ل و آ: مولانای

آخرین بازنگری در تاریخ جمعه ، 20 اسفند 1389 ، 16:49
محمد حمزه

محمد حمزه

E-mail: آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید
مطالب بیشتری که در این بخش خواهید یافت: « s7
Login to post comments

دکتر محسن ناصری

دکتر محسن ناصری
پزشک و متخصص فارماکولوژی

استاد طب سنتی ایران

عضو هیئت علمی دانشگاه

تلفن مطب:  22865212

روزهای یکشنبه و چهارشنبه از ساعت 16 تا 20

خ شریعتی- بالاتر از حسینیه ارشاد- خ قبا

تلفن پیک دارو بعد از ویزیت:   09109104047